Znajdź pracę SZYBCIEJ!

Zarejestruj się
w logo
i otrzymaj
darmowy e-book!

DARMOWY E-BOOK!

book

Zostań młodym profesjonalistą!

Zdobądź pracę swoich marzeń!

ZAREJESTRUJ SIĘ

sonda

Prokrastynacja, czyli odwlekanie ważnych spraw

http://youngpro.pl/uploads/artykuly/artykul_5bc21a16999148453.jpg
Prokrastynacja, czyli odwlekanie ważnych spraw
Wiesz, że musisz coś zrobić, ale im bardziej o tym myślisz, tym bardziej nie chce Ci się ruszyć? To może być zwykłe zmęczenie, ale zdarza się, że jest to poważniejszy problem. Prokrastynacja (bo o niej właśnie mowa) choć stała się tematem wielu żartów i internetowych memów, to jednak nie powinna być lekceważona.

Czym jest prokrastynacja?


„Proktrastrynacja“ (z łacińskiego terminu procrastinatio) to patologiczna tendencja do mimowiednego zwlekania z wykonaniem określonych czynności. Zaburzenie występuje w dwóch głównych postaciach: jako pełnoobjawowe i trwałe, ogarniające różne sfery psychiki, albo też (znacznie częściej) jako mniej lub bardziej dotkliwe, chwilowe lub przewlekłe problemy w jakimś konkretnym elemencie życia.

W przypadku tej pierwszej możliwości początkowe symptomy, sygnalizujące że coś jest nie tak, pojawiają się przeważnie dość wcześnie - najczęściej jeszcze w latach szkolnych. Sam proces chorobowy jest co prawda bardzo zindywidualizowany i w zależności od konkretnego przypadku może ulegać dużym przemianom, jednak z perspektywy zewnętrznego obserwatora początek choroby niemal zawsze wygląda bardzo podobnie: dziecko, które do tej pory uczyło się systematycznie, nagle zaczyna odwlekać różne sprawy, spóźniać się z nauką, nie odrabiać zadań domowych na czas. 

Pojawiają się stres i uderzające zmiany w zachowaniu. Dziecko jest zdenerwowane i przygaszone, czasami agresywne. Rodzice najczęściej nie są świadomi, że problemy ich pociechy mogą być przejawem zaburzeń psychicznych. To skutkuje tym, że zamiast pójść z dzieckiem do specjalisty psychologa, rodzice bardzo często jeszcze dodatkowo wzmagają presję, co rzecz jasna przynosi rezultat dokładnie odwrotny od zamierzonego. 

Dziecko dotknięte prokrastynacją bardzo często spotyka się z przykrymi reprymendami ze strony rodziców lub nauczycieli, a kiedy te nadal nie przynoszą zamierzonego skutku, zostaje uznane za krnąbrne i złośliwe. Znacznie poważniejsze konsekwencje zaburzenie to może mieć na studiach lub w pracy, gdzie podobne zachowania mogą powodować zawalenie sesji (a następnie poprawek) lub poważne kłopoty z wykonywaniem obowiązków zawodowych.

„Postawa odwlekająca“( bo taka jest inna nazwa tej jednostki chorobowej) nie pochodzi ani z lenistwa, ani z krnąbrności, lecz jest poważnym zaburzeniem, które nieleczone znacząco pogarsza jakość życia psychicznego, powoduje długotrwały stres i frustrację, co z kolei może sprzyjać wykształcaniu się innych dysfunkcji, niekiedy o wiele poważniejszych.  

Jednak to zaburzenie nie zawsze rozwija się do tego stopnia i nie zawsze osiąga najwyższe stadium rozwoju. Prokrastynacja między innymi dlatego jest zjawiskiem szczególnym, ponieważ relatywnie rzadko występuje w swojej radykalnej postaci, czyli jako przewlekłe zaburzenie psychiczne które trwale upośledza życie jednostki. Bardzo często przejawia się w sposób mniej dotkliwy, na przykład jako chroniczna niezdolność do systematycznej nauki, terminowego zmywania naczyń lub wynoszenia śmieci.  

Prokrastynacja jest jednym z tych zaburzeń, które mogą pojawić się praktycznie w dowolnym momencie życia, nie ma tutaj żadnych żelaznych reguł. Taki „moment“ może nastąpić przed egzaminami maturalnymi, na studiach, przed podjęciem nowej pracy... 

Mechanizm, według którego wykształca się to zaburzenie, nie został jeszcze do końca wyjaśniony, jednak psychologia wymienia kilka czynników, które najczęściej przykładają się do powstania choroby. Przeważnie są to stres, lęk przed porażką, która byłaby równoznaczna z podważeniem poczucia własnej wartości, lęk przed niespełnieniem nadziei, jakie pokładają w nas inni (na przykład nasi rodzice), obawa przed frustracją czy wreszcie brak wiary w swoje umiejętności.

Trzeba też pamiętać, że, zależnie od indywidualnej specyfiki konkretnego przypadku, u każdego zaburzenie może przebiegać inaczej. Między innymi z tego powodu bardzo trudno jest stwierdzić, czy w danej sytuacji rolę głównej przyczyny odegrała na przykład presja, wywierana przez bliższe lub dalsze otoczenie, czy może jakiś inny czynnik.  

Osoby dotknięte pełnoobjawową prokastrynacją bardzo często cierpią również na zespół ADHD, przewklełe stany depresyjne lub zaburzenia osobowości (na przykład typu border line). Udowodniono też, że przewlekłe zaburzenia psychiczne lub emocjonalne sprzyjają wykształcaniu się tendencji prokrastrynacyjnych. 

Na studiach


Studenci coraz częściej padają ofiarą prokrastrynacji. Na pewno sprzyja temu fakt, że studia są okresem szczególnie stresującym: w człowieku kumuluje się wpływ wielu stresogennych czynników; stres nasila się coraz bardziej i jest coraz bardziej obezwładniający, aż w końcu dochodzi do swoistej "detonacji", która przybiera formę na przykład załamania nerwowego (coraz częściej dotykającego młodych ludzi) albo właśnie zaburzeń prokrastrynacyjnych. 
Prokrastynacja, która dotyka studentów, najczęściej należy do tego drugiego typu, tj. nie jest chronicznym, przewlekłym zaburzeniem psychicznym, tylko czasową reakcją przemęczonej psychiki na lęk lub nadmiar stresu.

Bardzo ważne jest, aby w porę wychwycić, że zaczyna się dziać coś niedobrego i możliwie jak najprędzej podjąć odpowiednie działania. Przede wszystkim należy pamiętać, że prokrastynacja podczas studiów jest, mimo wszystko, czymś do pewnego stopnia szczególnym, odmiennym niż prokrastynacja dotykająca dzieci lub osoby, które mają już ustabilizowane życie. Student bardzo często w żadnej, nawet najmniejszej mierze nie może pozwolić sobie na to, aby odkładać swoje obowiązki, ponieważ prędzej czy później zaległości nawarstwią się tak bardzo, że ich nadrobienie stanie się po prostu niewykonalne, co może być równoznaczne z całkowitym zawaleniem studiów.  

Jeśli więc widzimy u siebie pierwsze symptomy "postawy odwlekającej", najpierw, na samym początku zadbajmy o to, aby nie narobić sobie zbyt dużych zaległości. Pomocne może być sporządzenie dokładnego harmonogramu dnia i planu zajęć. Systematyczna nauka co prawda nie zastąpi nam procesu terapeutycznego, ale z całą pewnością uchroni przed frustrującym nawarstwianiem się niewykonanych zadań czy też zawaleniem sesji poprawkowej, co nie tylko znacznie utrudnia sytuację życiową, ale stanowi również poważną przeszkodę w procesie terapeutycznym (bo jak tu się skupić na terapii, kiedy jest się o krok od zawalenia studiów?) 

Bez specjalisty się nie obejdzie


Istnieją pewne „tricki”, które na jakiś czas mogą nieco poprawić sytuację osoby chorej, a poza tym uchronić ją, przynajmniej częściowo, od różnych przykrych komplikacji. Jednak te "triki" w żaden sposób nie są w stanie zastąpić solidnej, prawdziwej psychoterapii, albo chociaż szczerej rozmowy z psychologiem. Osoby, które zmagają się z "postawą odwlekającą", bardzo często są przekonane, że będą w stanie poradzić sobie z tym problemem samodzielnie, bez pomocy "z zewnątrz", czyli bez wsparcia wykwalifikowanego specjalisty. Wydaje się im, że tak naprawdę wystarczy zacząć umiejętnie planować czas, sporządzić szczegółowy harmonogram zajęć, a następnie tylko dokładnie się tego harmonogramu trzymać, po czym sytuacja sama jakoś się unormuje. Nic bardziej mylnego. 

Niektóre zaburzenia psychiczne mają to do siebie, że człowiek bardzo długo nie odczuwa ich jako poważnego problemu, aż do momentu, kiedy już żadną miarą nie będzie można udawać, że wszystko jest w porządku. Właśnie tak jest z prokrastrynacją. Bardzo często dopiero jakieś naprawdę przykre wydarzenia uświadamiają choremu, że musi poszukać fachowej pomocy i że bez tego nie ma co liczyć na trwałą poprawę.  

Niestety, osoby dotknięte tym schorzeniem niezwykle rzadko zgłaszają się do specjalisty, nawet jeśli dobrze zdają sobie sprawę z tego, że ich problem jest klasyfikowany przez medycynę jako poważne zaburzenie psychiczne. Są powody by sądzić, że pod względem zapadalności na to schorzenie nie odstajemy zbytnio od państw Europy Zachodniej, gdzie prokrastynacja stanowi coraz poważniejszy problem dla coraz większej rzeszy osób, zwłaszcza młodych.

Statystyki jednak nadal wskazują, że polscy psychiatrzy i psychologowie niezwykle rzadko, o wiele rzadziej niż ich zachodni koledzy zajmują się leczeniem zaburzeń prokrastynacyjnych. Na szczęście, mimo tych wszystkich zaległości, są w Polsce specjaliści, którzy potrafią  pomóc osobom zmagającym się z "postawą odwlekającą" i właśnie u takich specjalistów należy szukać pomocy w przypadku zaobserwowania u siebie jakichś niepokojących tendencji.

Publikacje, które mogą Cię zainteresować






2012-09-10 ,